Maak in de aanpak van geweld gebruik van scholen als ‘vindplaats’ van jongeren

4 weken geleden Binnenland
Nelleke Westerveld

Dit is een expertquote via ANP Expert Support
Movisie
Aanleiding: CBS: 1 op 5 jongeren slachtoffer van huiselijk geweld | ANP

Het CBS meldt dat 1 op de 5 jongeren te maken heeft met huiselijk geweld. Ze hebben daarbij het vaakst te maken met fysiek geweld, dwingende controle of met stalking door een ex-partner. Huiselijk geweld moet in samenwerking met onderwijs vroegtijdig opgespoord en gesignaleerd worden, betoogt Nelleke Westerveld, senior projectleider bij Movisie. Jongeren zijn hier dagelijks te vinden. Betrek altijd het onderwijs in de (keten) aanpak van huiselijk geweld.

Structureel geweld

Huiselijk geweld varieert in ernst, aard, frequentie en duur. Het kan variëren van lichtgrensoverschrijdend gedrag tot zeer ernstig gewelddadig gedrag. Uit de CBS cijfers blijkt dat meer dan 10% van de jongeren te maken heeft met structureel geweld. Dat betekent dat er dagelijks, wekelijks of maandelijks sprake is van geweld.

Dat huiselijk geweld zeer ernstig kan aflopen meldt het CBS ook. In de afgelopen vijf jaar zijn in totaal 164 vrouwen en 57 mannen omgebracht door een (ex-)partner of door familieleden. De meeste vrouwen zijn omgebracht door hun (ex-)partner (56%). Bij mannen ligt dit percentage op 4%.

Geweld door ex-partners

Bij dwingende controle of stalking zijn er grote risico’s op ernstige incidenten. Het is bekend dat ex-partners, van álle stalkers, het vaakst overgaan tot zeer ernstig geweld. Dat blijkt ook uit incidenten, zoals in Rotterdam en Utrecht, waarbij jonge slachtoffers om het leven zijn gekomen. Bij dwingende controle worden slachtoffers gedomineerd en gecontroleerd. Dit varieert van kleineren, vernederen tot het verbieden van omgang met anderen en het isoleren van het slachtoffer. Hier is vaak sprake van extreme angst bij het slachtoffer.

Lichaam in alarmtoestand

Over de directe en indirecte gevolgen van huiselijk geweld bestaan grote zorgen. Huiselijk geweld is omgeven met schuld- en schaamtegevoelens. Het is niet een onderwerp waar jongeren makkelijk over praten. Het is belangrijk dat professionals daarom signalen van stress leren herkennen. Door de aanwezigheid van (de dreiging van) geweld, ontstaat er steeds meer oplopende stress wat kan leiden tot posttraumatische stress.

Het lichaam komt in een alarmtoestand. De hoeveel stresshormonen nemen toe en in het brein worden de vermogens tot reflectie belemmerd. De primitieve delen van de hersenen worden geactiveerd: vechten, vluchten, bevriezen. Geen ontspannen situatie om te leren. Dit moet merkbaar zijn in het onderwijs: ADHD-achtig gedrag, woede-uitbarstingen, ontwijken en extreme onrust zijn signalen die in het klaslokaal zichtbaar zijn.

Alle jongeren moeten kansen hebben op een veilig en gelukkige toekomst. Betrek onderwijs daarom standaard in de (keten) aanpak van geweld.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met onze expert Nelleke Westerveld, of de communicatieadviseur van dit onderwerp Olaf Stomp.
Dit is een expertquote van een deelnemer van de dienst ANP Expert Support. De ANP-redactie is niet verantwoordelijk voor deze quote. Zie anp.nl/experts
Movisie
plaats:
Utrecht
website:
https://www.movisie.nl/huiselijk-seksueel-geweld

Andere quotes van deze organisatie

Etnisch profileren is onacceptabel: leg verantwoording af

Jongeren met een migratieachtergrond worden eerder verdacht van een misdrijf dan jongeren met een Nederlandse achtergrond, stelt de Volkskrant. De resultaten van dit onderzoek laten flinke verschillen zien: de kans dat hetzelfde criminele gedrag leidt tot een verdachtenregistratie is twee tot drie keer zo groot voor jongeren met een migratieachtergrond. Zonder dat dit te herleiden is tot verschillen in crimineel gedrag of verschillen in demografische en sociaaleconomische kenmerken. Al hoewel er andere verklaringen mogelijk zijn, is de meest logische verklaring hiervoor etnisch profileren door de politie. Dit is in lijn met een hele reeks aan eerdere onderzoeken, waaruit ook aanwijzingen komen dat etnisch profileren door de politie gebeurt in Nederland. We beschrijven dit in het rapport over institutioneel racisme in Nederland van Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS).

Verantwoording afleggen

Het goede nieuws is dat er wat gedaan kan worden aan etnisch profileren. Het begint met het stellen van duidelijke sociale normen tegen etnisch profileren binnen het korps. Gevolgd door het aanpassen van wetgeving en richtlijnen, zodat duidelijker wordt dat etnisch profileren niet acceptabel is. Een vorm van verantwoording hierover afleggen kan ervoor zorgen dat deze richtlijnen en normen ook beter opgevolgd worden. Er kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van stopformulieren. Op een stopformulier vult een agent de reden voor – en de uitkomst van – een controle in. Hierbij wordt ook vermeld van welk bureau de agent is, evenals relevante persoonsgegevens van degene die staande is gehouden, zoals geslacht, leeftijd en etniciteit. Dit kan effectief zijn, omdat de agent hier duidelijk moet kunnen verantwoorden waarom iemand wordt aangehouden en duidelijk het verdachte gedrag moet benoemen. Hierdoor wordt het lastiger om af te gaan op eigen vooroordelen.

Bewustwordingstraining

Aanvullend kan een bewustwordingscursus ingezet worden of een cursus om te leren minder aan stereotypering te doen. Ook kan aanvullend ingezet worden op het faciliteren van ontmoetingen tussen de politie en jongeren uit groepen die veel te maken krijgen met etnisch profileren, omdat dit bij de politie vooroordelen en stereotypen kan verminderen. Kortom: het gaat om een combinatie van een aantal maatregelen om een sterke norm neer te zetten tegen etnisch profileren. Maar het is ook belangrijk de processen aan te passen en in te zetten op individuele verandering bij agenten.

1 week geleden

Universiteiten moeten naast maatregelen tegen intimidatie ook sociale norm stellen

De Vereniging van universiteiten (VSNU) neemt een aantal maatregelen om bedreiging en intimidatie van wetenschappers tegen te gaan. Voortaan doen universiteiten hier aangifte van. Ook komen er trainingen in online weerbaarheid en wordt er psychosociale hulp aangeboden voor universiteitsmedewerkers, maakte de koepelorganisatie bekend.  

Wetenschappers en ook medewerkers van kennisinstituten krijgen naar aanleiding van mediaoptredens en andere publieke optredens steeds vaker te maken met bedreiging, intimidatie en haatreacties. Mensen die zich uitspreken over gevoelige maatschappelijke vraagstukken of zich hard maken om sociaal onrecht aan de kaak te stellen, zijn vaker mikpunt van haatspraak en berichten met een (seksueel) intimiderende of bedreigende boodschap. Dit uit zich vooral online op sociale media. 

Een gezamenlijke aanpak vanuit VSNU is een goede zaak. Het is belangrijk dat medewerkers die hiermee te maken krijgen zich gesteund voelen door hun organisatie en dat zij weten dat je er iets aan kunt doen. Naast aandacht voor weerbaarheid, psychosociale hulp en het doen van aangifte of een melding maken is het ook nodig om te investeren in een sociale norm die deze vormen van grensoverschrijdend gedrag afkeurt.

We moeten voorkomen dat deze haatspraak en bedreigingen gezien worden als ‘normaal’ of als een ‘fact of life’, iets wat er nu eenmaal bij hoort. Omstanders, mensen die getuige zijn van dergelijk gedrag, kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Zo kunnen volgers van de onderzoeker op Twitter of Instagram, zich uitspreken tegen de haatdragende of intimiderende berichten en opkomen voor elkaar. En ook volgers van de afzender van de berichten kunnen het verschil maken. Het werkt juist goed als mensen uit de ‘eigen groep’ zich uitspreken.  

Internationaal onderzoek laat zien dat grensoverschrijdend gedrag al vaak kan worden beëindigd door het tijdig te signaleren, bespreekbaar te maken en een sociale norm te stellen. Maar omstanders weten vaak niet hoe ze moeten ingrijpen, of zijn bang om dat te doen. Movisie onderzocht hoe omstanders toegerust kunnen worden om wel te handelen. Zo blijkt het creëren van empathie door het delen van persoonlijke ervaringen met bijvoorbeeld online haatspraak of intimidatie goed te werken.  

In het project #DatMeenJeNiet wordt deze kennis ook in de (online) praktijk gebracht. Jongeren worden getraind en krijgen tools aangereikt om een 'upstander' te zijn, iemand die in actie komt tegen discriminatie en haatdragende berichten op grond van bijvoorbeeld afkomst of gender. In dit project gaat het om online discriminatie tegen te gaan en andere jongeren te inspireren zich ook uit te spreken. Uit eerder onderzoek van Movisie blijkt dat de reacties van omstanders erg belangrijk zijn. Zo past de dader mogelijk zijn bericht aan, voelt het slachtoffer zich gesteund en wordt er een sociale norm gecommuniceerd waaruit blijkt dat online discriminatie niet normaal is.

2 weken geleden

Anti-homogeweld onderstreept belang inclusief beleid

Het aantal meldingen van antihomogeweld bij de politie-eenheid Rotterdam neemt toe en de aard van de meldingen wordt heftiger, meldt voorzitter Iris Bekker van Roze in Blauw Rotterdam vandaag tegenover NU.nl. Dit onderstreept het belang van inclusief beleid ten aanzien van seksuele en genderdiversiteit.

Het geweld tegen lhbti’s wordt steeds ernstiger, zo blijkt uit de meldingen die binnenkomen bij de politie Rotterdam. Bespugen en treiteren kwam al vaak voor, ernstig genoeg, maar steeds vaker ziet de politie dat mensen in elkaar worden geslagen, worden beroofd en zelfs worden ontvoerd.

Niet veilig

Dit is heel zorgelijk. Vandaag is het Coming-Outdag, een dag die juist in het leven is geroepen om te beklemtonen dat iedereen zichzelf mag zijn. Maar dit soort berichten laten zien dat dat ook in Nederland nog lang niet altijd veilig kan.

Er zijn veel zaken ten goede veranderd voor de LHBTI-gemeenschap in Nederland, maar we zien nog veel te veel voorvallen waarin sprake is van uitsluiting, discriminatie en geweld. Ook de laatste maanden hebben we helaas weer diverse voorbeelden gezien in de media.

Zichtbaarder

In de jongste editie van Feiten & cijfers, een publicatie die Movisie in april uitbracht, blijkt dat Nederlandse LHBTI-personen nog altijd veel te kampen hebben met negatieve reacties en geweld. Een op de tien van de Nederlandse LHB-respondenten meldde in Europees onderzoek fysiek aangevallen te zijn. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat 22 procent van de LHBTI-personen in Nederland ooit bij de politie aangifte heeft gedaan van een fysieke of seksuele aanval. De situatie van Nederlandse transgender personen is nog heftiger: een op de vijf werd slachtoffer van een fysieke of seksueel gemotiveerde aanval. Twee keer zo veel als het gemiddelde voor alle LHBTI-groepen.

LHBTI-personen zijn de laatste tijd veel zichtbaarder geworden. Dat is ontzettend belangrijk. Maar meer zichtbaarheid geeft ook meer kans op tegenreactie. We zullen daarom moeten blijven inzetten op meer bewustwording en educatie. Plannen en beleid moeten inclusiever worden ten aanzien van seksuele en genderdiversiteit, zowel landelijk als lokaal.

2 weken geleden

Oefenen op de werkvloer om arbeidsmarktdiscriminatie tegen te gaan

De campagne van de gemeente Amsterdam om discriminatie op de werkvloer tegen te gaan doet twee dingen waarvan we weten dat het werkt. Allereerst zet Amsterdam een duidelijke sociale norm neer: discriminatie mag niet! En de gemeente geeft concrete voorbeelden van wat discriminatie is. Zo blijft het geen multi-interpretabele term maar maakt Amsterdam iedereen duidelijk welk gedrag niet door de beugel kan.

Tegelijkertijd laat de campagne zien wat het gewenste gedrag is: grijp in als je ziet dat er discriminatie plaatsvindt. Dat is het tweede element van de campagne dat wetenschappelijk aangetoond werkt: de aanpak stimuleert omstanders om daadwerkelijk actief te worden en dat is cruciaal bij de aanpak van discriminatie.

Een aandachtspunt is dat mensen niet alleen moeten weten dat ze in moeten grijpen en hoe ze dat kunnen doen, maar dat zij ook het vertrouwen in zichzelf krijgen dat zij in staat zijn om in te grijpen. Daarvoor is nodig dat mensen oefenen. Dit kan bijvoorbeeld door in een rollenspel of game te leren hoe je een collega aanspreekt op een discriminerende opmerking. Voor de bedrijven zijn hiervoor diverse trainingen op de markt die zij hiervoor kunnen inzetten.

Ik hoop dat veel bedrijven dat gaan doen want ingrijpen bij discriminatie is niet simpel, maar het is wel een belangrijk onderdeel van de oplossing.

3 weken geleden

Helder en transparant beleid hard nodig om Afghaanse vluchtelingen goed te ontvangen

Zeven op de tien Nederlanders vindt dat ons land Afghaanse vluchtelingen moet opvangen. Zo blijkt uit een enquête van Ipsos in opdracht van Nieuwsuur. Veel Nederlanders staan dus positief tegenover de komst van vluchtelingen. Maar er is ook weerstand. Welke impact heeft hun komst op de Nederlandse samenleving? En wat kunnen we hierbij leren van eerdere ervaringen met vluchtelingen uit Syrië en Eritrea hierover? Stimuleer sociale cohesie en communiceer helder over het beleid.

Sociale cohesie onder druk

Veel Nederlanders staan positief ten aanzien van de komst van de nieuwe vluchtelingen. Dit uit zich ook in positieve reacties, bijvoorbeeld in Heumensoord waar honderden Nijmegenaren klaar stonden om Afghaanse evacuees te helpen. Maar er kan er ook weerstand ontstaan bij inwoners in wijken waar vluchtelingen worden opgevangen. Die weerstand kan escaleren, zowel in acties richting gemeente als tegen vluchtelingen.

De recente gebeurtenissen in Harskamp hebben dit laten zien. Hoewel we in dergelijke acties soms ook racistische uitingen zien, blijken de onderliggende oorzaken vaak van andere aard. Angst, onbekendheid, zorgen, verliesgevoelens of boosheid kunnen ertoe leiden dat mensen minder positief over andere groepen denken of hen zelfs vijandig bejegenen. Inwoners kunnen het gevoel hebben geen inspraak te hebben gehad of zijn boos over woningtoewijzing.

Dit zet leefbaarheid, sociale cohesie en ervaren veiligheid onder druk en heeft gevolgen voor integratie en inburgering. Afghaanse vluchtelingen kunnen hierdoor het gevoel krijgen dat ze niet welkom zijn. 

De situatie in Afghanistan heeft niet alleen gevolgen voor de (lokale) samenleving, maar kan ook zijn weerslag hebben op het individueel welzijn van Afghaanse Nederlanders die in eerdere perioden hun land ontvluchtten en voor de Nederlands Afghaanse gemeenschap als geheel.

Onderzoek de weerstand

Voor gemeenten is het van belang helder te communiceren en transparant te zijn over het beleid. Voor sociaal professionals ligt er de uitdaging om maatschappelijke initiatieven die gericht zijn op verbinding en het versterken van sociale cohesie te stimuleren en te ondersteunen.

Ook is het belangrijk om de zorgen en weerstand van bewoners serieus te nemen, te onderzoeken waar deze vandaan komen en vervolgens constructief met hen in gesprek te gaan. Zo kan het slim zijn om vanuit de gemeente al in een vroeg stadium in een wijk met meerdere stakeholders en bewoners in gesprek te gaan.

3 weken geleden

Meer inzet nodig op bewustwording online seksisme

Jonge vrouwen en biseksuele vrouwen hebben het vaakst te maken met ongewenst seksueel gedrag op internet. Dat meldt het CBS op basis van een enquête die in 2020 is uitgevoerd in opdracht van het onderzoeksinstituut WODC. Uit meerdere onderzoeken komt telkens opnieuw naar voren dat agressieve seksistische berichten geen uitzondering zijn op online platforms. 

Toch blijkt dat seksistische posts vaak niet als dusdanig worden erkend. Online haatberichten over bijvoorbeeld het uiterlijk van een bekende vrouwelijke presentator worden lang niet altijd als een vorm van discriminatie gezien. Dit komt doordat negatieve stereotypen over vrouwen helaas nog steeds zijn ingebakken in onze samenleving. Er zou daarom veel meer ingezet moeten worden op de bewustwording van online seksisme om er ook daadwerkelijk wat tegen te kunnen doen. Voor sommigen lijken seksistische berichten misschien onschuldig of een ‘grapje’, maar ze creëren een klimaat van angst, intimidatie en onveiligheid. 

Uit onderzoek van Movisie komt bovendien naar voren dat online discriminatie gevolgen kan hebben in real life. Zo heeft online discriminatie net als offline discriminatie schadelijke gevolgen voor de gezondheid van de slachtoffers. Soms heeft het tot gevolg dat mensen zich meer terugtrekken uit de samenleving. Ook vertonen mensen die seksistische berichten hebben geschreven op Twitter meer seksisme in het echte leven en beoordeelden ze vrouwelijke sollicitanten lager. 

Movisie wil daarom via het project #DatMeenJeNiet jongeren bewust maken dat alle vormen van online discriminatie, waaronder seksisme, niet acceptabel zijn en dat je er iets tegen kunt doen. Zoals het melden bij een platform of instantie of je er tegen uitspreken. Uit de acties van de jongeren die deelnemen aan #DatMeenJeNiet blijkt dat uitspreken loont. Volgers van #DatMeenJeNiet geven aan dat ze door de upstanders meer kennis hebben over en zich meer bewust zijn van verschillende vormen van (online) discriminatie. 

1 maand geleden