Maak in de aanpak van geweld gebruik van scholen als ‘vindplaats’ van jongeren

29-09-2021 15:38 | 10 maanden geleden Binnenland
Nelleke Westerveld

Dit is een expertquote via ANP Expert Support
Movisie
Aanleiding: CBS: 1 op 5 jongeren slachtoffer van huiselijk geweld | ANP

Het CBS meldt dat 1 op de 5 jongeren te maken heeft met huiselijk geweld. Ze hebben daarbij het vaakst te maken met fysiek geweld, dwingende controle of met stalking door een ex-partner. Huiselijk geweld moet in samenwerking met onderwijs vroegtijdig opgespoord en gesignaleerd worden, betoogt Nelleke Westerveld, senior projectleider bij Movisie. Jongeren zijn hier dagelijks te vinden. Betrek altijd het onderwijs in de (keten) aanpak van huiselijk geweld.

Structureel geweld

Huiselijk geweld varieert in ernst, aard, frequentie en duur. Het kan variëren van lichtgrensoverschrijdend gedrag tot zeer ernstig gewelddadig gedrag. Uit de CBS cijfers blijkt dat meer dan 10% van de jongeren te maken heeft met structureel geweld. Dat betekent dat er dagelijks, wekelijks of maandelijks sprake is van geweld.

Dat huiselijk geweld zeer ernstig kan aflopen meldt het CBS ook. In de afgelopen vijf jaar zijn in totaal 164 vrouwen en 57 mannen omgebracht door een (ex-)partner of door familieleden. De meeste vrouwen zijn omgebracht door hun (ex-)partner (56%). Bij mannen ligt dit percentage op 4%.

Geweld door ex-partners

Bij dwingende controle of stalking zijn er grote risico’s op ernstige incidenten. Het is bekend dat ex-partners, van álle stalkers, het vaakst overgaan tot zeer ernstig geweld. Dat blijkt ook uit incidenten, zoals in Rotterdam en Utrecht, waarbij jonge slachtoffers om het leven zijn gekomen. Bij dwingende controle worden slachtoffers gedomineerd en gecontroleerd. Dit varieert van kleineren, vernederen tot het verbieden van omgang met anderen en het isoleren van het slachtoffer. Hier is vaak sprake van extreme angst bij het slachtoffer.

Lichaam in alarmtoestand

Over de directe en indirecte gevolgen van huiselijk geweld bestaan grote zorgen. Huiselijk geweld is omgeven met schuld- en schaamtegevoelens. Het is niet een onderwerp waar jongeren makkelijk over praten. Het is belangrijk dat professionals daarom signalen van stress leren herkennen. Door de aanwezigheid van (de dreiging van) geweld, ontstaat er steeds meer oplopende stress wat kan leiden tot posttraumatische stress.

Het lichaam komt in een alarmtoestand. De hoeveel stresshormonen nemen toe en in het brein worden de vermogens tot reflectie belemmerd. De primitieve delen van de hersenen worden geactiveerd: vechten, vluchten, bevriezen. Geen ontspannen situatie om te leren. Dit moet merkbaar zijn in het onderwijs: ADHD-achtig gedrag, woede-uitbarstingen, ontwijken en extreme onrust zijn signalen die in het klaslokaal zichtbaar zijn.

Alle jongeren moeten kansen hebben op een veilig en gelukkige toekomst. Betrek onderwijs daarom standaard in de (keten) aanpak van geweld.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met onze expert Nelleke Westerveld, of de communicatieadviseur van dit onderwerp Olaf Stomp.
Dit is een expertquote van een deelnemer van de dienst ANP Expert Support. De ANP-redactie is niet verantwoordelijk voor deze quote. Zie anp.nl/experts
Movisie
plaats:
Utrecht
website:
https://www.movisie.nl/huiselijk-seksueel-geweld

Andere quotes van deze organisatie

Onzichtbaar zijn geen optie voor lhbti+-gemeenschap

Dit weekend gaat in Amsterdam de Pride van start. Het evenement draagt veel bij aan de zichtbaarheid van de lhbti+-gemeenschap. En dat is nog steeds hard nodig. Onlangs werden in Maastricht foto’s van de Pride Photo tentoonstelling beklad met zwarte verf. Dit gebeurde ook al bij exposities in Vlissingen en Almere. 

Dit vandalisme laat een paradox zien. Als foto’s van lesbische, homoseksuele, bi+, trans en intersekse personen onzichtbaar in het straatbeeld zijn, dan zijn er ook geen vernielingen. Maar dat is geen optie. Met de beelden zijn ontzettend veel jongeren geholpen. Er zijn jongeren die geboren zijn in een lichaam met geslachtskenmerken die niet overeenkomt met de identiteit. De foto’s laten op een positieve manier zien hoe het anders kan. 

Dat het laten zien wie je bent op een brute manier wordt afgestraft, is een maatschappelijk probleem. Het is akelig voor de mensen die in al hun kwetsbaarheid op deze foto’s staan. Het is schrikbarend dat deze beelden nog steeds zulke heftige emoties oproepen bij sommige mensen. Door het vandalisme, en ook geweld, ontstaat er keer op keer een gevoel van onveiligheid onder mensen met een andere seksuele oriëntatie of genderidentiteit dan de meerderheid.

Dat zichtbaarheid hard nodig is, blijkt ook uit een recent rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Lhb-jongeren voelen zich meer dan drie keer zo vaak ongelukkig en hebben twee keer zo vaak psychische problemen. En uit de veiligheidsmonitor die op scholen wordt uitgevoerd blijkt dat gevoelens van veiligheid onder lhbt+-leerlingen verslechterd zijn. 

Een proces van lange adem

Het is goed dat gemeenten en organisaties doorgaan met deze tentoonstelling. De foto’s staan nu in Amsterdam en gaan nog naar Groningen, Zwolle, Assen, Heerenveen en Rijswijk. De bekladdingen waren in de gemeente Arnhem zelfs aanleiding voor een pleidooi om de Pride Photo Exhibition ook naar hun stad te halen. 

Belangrijk is dat de gemeenten zich tegen het geweld en vandalisme uitspreken en hun reacties niet laten afhangen van wat regenboogorganisaties doen. De vernielingen zijn een aanleiding om te praten met inwoners en groepen over wat acceptabel is en wat niet. Het is geen propaganda, dit zijn gewoon verhalen van mensen. Het laten zien van deze foto’s draagt bij aan de normalisering van de lhbti+-gemeenschap. En dat is noodzakelijk, ook al is het een proces van lange adem.

2 weken geleden

Uit angst maken burgers vaak geen gebruik van toeslagen; betere en simpele wetten nodig

Harde conclusies trekt onderzoeksbureau Panteia in het rapport 'Hardvochtige effecten van overheidshandelen voor burgers binnen de sociale zekerheid' dat eind vorige week naar de Tweede Kamer is gestuurd. In verschillende wetten (Participatiewet, de arbeidsongeschiktheidswetten, het persoonsgebonden budget (pgb) en de Toeslagenwet) bestaan structurele knelpunten die mensen flink in de problemen kunnen brengen. Het gaat om structurele knelpunten, geen incidenten of uitzonderingen, en die ook niet met maatwerk op te lossen zijn. Er zijn wetswijzigingen nodig. Simpele wetten vooral.

Het is veel te ingewikkeld. Voor 'overtreders' is het vaak gewoon niet duidelijk wat er van hen verwacht wordt. Zoals het moeten melden van inkomsten uit verkoop van spullen via Marktplaats of het ontvangen van boodschappen van ouders voor iemand in de bijstand. Of iemand die arbeidsongeschikt is alle veranderingen in zijn of haar gezondheidssituatie wel goed heeft doorgegeven aan het UWV, voor het geval van controle. 

Angst en stress

Er heerst een continue angst en stress om iets verkeerd te doen. Dit leidt ertoe dat veel burgers geen aanspraak maken op financiële middelen waar zij recht op hebben. Met alle gevolgen van dien. Mensen verliezen vrienden, bijvoorbeeld omdat ze bezoek thuis niet eens koffie kunnen aanbieden, raken geïsoleerd en in enkele gevallen is een situatie dusdanig uitzichtloos dat het leidt tot suïcidaliteit, constateren de onderzoekers.

Al in 2021 bleek uit onderzoek van de arbeidsinspectie dat ruim een derde van alle mensen die recht hebben op een (aanvullende) bijstandsuitkering daar geen gebruik van maakt. Het gaat dan om bijvoorbeeld jongeren die vaak niet weten dat ze recht hebben op bijstand. Of zelfstandigen die wisselende inkomsten hebben en op zien tegen een aanvraag vanwege de complexiteit van de regels en bang zijn dat ze moeten terugbetalen of een boete krijgen. 

Toeslagen

Hetzelfde geldt voor toeslagen. Mensen weten niet dat ze er recht op hebben of laten ze links liggen uit angst om fouten te maken. Er wordt namelijk geen onderscheid gemaakt tussen vergissingen, fouten en opzettelijke fraude, waardoor terugbetalingen en boetes soms bizar hoog uitpakken. 

Daarnaast gaat de sociale wetgeving uit van een rationele en zelfredzame burger die de wet goed kent, maar “dat blijkt in de praktijk onrealistisch” stellen de onderzoekers. En dat weten we al langer. Het rapport ‘Weten is nog geen doen’ van de WRR constateerde al in 2017 dat naast denkvermogen het 'doenvermogen' minstens zo belangrijk is. En dat dit ‘doenvermogen’ van mensen om allerlei redenen beperkt kan zijn en dat (chronische) stress daar een belangrijke rol in heeft. En dan komen we weer terug bij het rapport van Panteai. Want wat ook blijkt uit het rapport; burgers krijgen vaak geen antwoord op hun vragen. Ze worden van het kastje naar de muur gestuurd. En dat zorgt weer voor onzekerheid en stress.

1 maand geleden

Hardnekkige problemen in wijken zijn alleen in samenhang op te lossen

Movisie is verheugd over het interdepartementale karakter van het deze week gepresenteerde Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Movisie merkt elke dag dat in de wijken, buurten en dorpen waar ze actief is, hardnekkige sociale problemen alleen in samenhang zijn op te lossen. Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid biedt daarvoor ambitieuze doelstellingen. Movisie ziet er naar uit deze doelstellingen – samen met haar partners in WijkWijzer – concreet in succesvolle aanpakken om te zetten.

Twee jaar geleden nam een aantal kennis- en netwerkorganisaties actief op het terrein van leefbaarheid en veiligheid, waaronder Movisie, het initiatief voor het kennis- en leerplatform WijkWijzer, samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Afgelopen jaren hebben we gezien dat er veel initiatieven van burgers en professionals in de wijken zijn en dat binnen verschillende netwerken deze ervaringen met elkaar worden gedeeld.

Begin dit jaar bekrachtigden Platform31, het Verwey-Jonker Instituut, het CCV, het Landelijk Platform Buurt- en Wijkgericht werken (LPB), het landelijk samenwerkingsverband actieve bewoners (LSA) en Movisie hun samenwerking, in een oproep voor een meerjarig leer- experimenteer- en innovatieprogramma voor leefbare en veilige wijken. Met de aankondiging van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid waarin de ministeries van J&V, OCW, SZW, VWS en BZK met "een lange adem en doorzettingsvermogen" de krachten bundelen, lijkt aan die oproep gehoor te worden gegeven.

1 maand geleden

Sociaal professionals kunnen helpen om de digitale kloof te verkleinen

Ouderen die zorg nodig hebben, moeten in de toekomst waar mogelijk digitaal en op afstand worden geholpen, schrijft minister Conny Helder. Veel ouderen zijn nu nog niet voldoende digitaal vaardig. Dat geldt trouwens ook voor meer groepen. Denk aan mensen die laaggeschoold zijn, een laag inkomen hebben, mensen met een vluchteling- en migratieachtergrond.

Gemeenten en maatschappelijke organisaties zijn daarom aan zet om deze kloof te dichten, maar er ligt ook een belangrijke rol voor sociaal professionals. Zij moeten achter de voordeur komen bij mensen die moeite hebben om mee te doen aan de online leefwereld.

Er is een digitale kloof tussen generaties (jong en oud) en we verwachten dat er daardoor in de toekomst steeds meer een sociale kloof zichtbaar wordt tussen mensen. Aan de ene kant zij die ict en online informatie kunnen inzetten voor het verbeteren van de eigen positie en anderzijds mensen die dat niet kunnen. De online kloof heeft ook offline impact. Mensen die digibeet zijn en die hun DigiD niet kunnen gebruiken, zijn uitgesloten van dienstverlening van de overheid. Anders komen groepen, waaronder veel ouderen nog verder van de maatschappij af te staan.

Voor sociaal professionals en voor gemeenten is het belangrijk te beseffen dat 20 procent van de Nederlandse bevolking niet beschikt over digitale basisvaardigheden. Deze burgers kunnen het niet alleen. Op het moment dat de samenleving digitaliseert en je als professional niet bewust bent van de digitale kloof, dan kun je je opdracht niet meer adequaat vervullen.

1 maand geleden

Onderzoek bevestigt gevoel van discriminatie bij Nederlanders

1 procent van de inwoners van Nederland voelde zich vorig jaar gediscrimineerd, staat in de nieuwe Veiligheidsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dat dit niet alleen ‘een gevoel' is, blijkt uit eerdere onderzoekcijfers. Dat zegt Hanneke Felten, senior onderzoeker en projectleider effectief discriminatie bestrijden van Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS) en Movisie.

Met praktijktesten is al meerdere malen objectief aangetoond dat bijvoorbeeld discriminatie op de arbeidsmarkt op grond van afkomst in Nederland veelvuldig gebeurt. Bij deze test sturen deelnemers dezelfde cv’s naar werkgevers, met als enige verschil de naam of geboorteplaats. Op die manier testen onderzoekers in de praktijk of mensen bij werving en selectie worden geweigerd vanwege hun migratieachtergrond. Voorbeeld: uit een test van Blommaert en anderen uit 2014 kwam naar voren dat de sollicitant met een Nederlands klinkende achternaam 60% meer kans heeft om door de selectie te komen dan een sollicitant met een Arabisch klinkende achternaam.

Ook op de woningmarkt worden dit soort praktijktesten gedaan. Een recent onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut laat zien dat de discriminatie op de woningmarkt in de afgelopen twee jaar zelfs is toegenomen. Ook in het onderwijs, in de openbare ruimte en in de buurt ervaart een grote groep Nederlanders discriminatie. Daar zijn nog geen praktijktesten gedaan maar de cijfers die er zijn, duiden er op dat ook daar discriminatie feitelijk gezien vaak voorkomt. Discriminatie is dus meer dan een gevoel en een effectieve aanpak van discriminatie is daarom hard nodig.

1 maand geleden

Professionele moed tonen is belangrijk bij signaleren ontspoorde mantelzorger

Er wordt zowel in beleid als in de praktijk steeds meer gevraagd van mantelzorgers, de kans op overbelasting neemt daardoor toe. Hoe goed de bedoelingen ook zijn, wanneer mantelzorgers de zorg voor hun naaste niet meer aan kunnen, lopen ze het risico om te ontsporen in gedrag dat ze zelf liever niet zouden willen vertonen. Liesbeth Hoogendijk bestuurder van MantelzorgNL benadrukt het belang van het monitoren van ontspoorde mantelzorg. Movisie sluit zich hier volledig bij aan.

We zien daarnaast dat professionals die ontspoorde mantelzorg signaleren wel een steuntje in de rug kunnen gebruiken bij hun handelen. Professionele moed en lef kan daarbij helpen. Het is lang niet in alle gevallen duidelijk wat je als hulpverlener moet doen. Morele dilemma’s, denk aan geheimhouding, liggen continue op de loer.  Movisie is ervan overtuigd dat professionele moed en lef hen daarbij kan helpen.

De afgelopen tijd verdiepten professionals uit zorg, welzijn en veiligheid zich samen met Movisie in de vraag: hoe kan ik meer professionele moed en lef vertonen in de keuzes die ik maak? Hoe ziet dat eruit? Wat heb ik nodig? En met wie kan ik samen optrekken? Samen met professionals hebben we bouwstenen verzameld en zijn we op zoek gegaan naar wat professionele moed en lef versterkt.

Professionele moed en lef tonen gaat dus verder dan het afvinken van hokjes: het heeft veel meer te maken met naast een cliënt staan en je soms zelfs extra inspannen om een acuut onveilige situatie te stoppen. Het gaat om het nemen van verantwoordelijkheid en het versterken van het professioneel handelen. Want ondanks het ongemak, het niet-weten, ethische dilemma’s en de twijfels leren professionals tot actie over te gaan. En daar is professionele moed en lef voor nodig. 

2 maanden geleden