Meer buiten lesgeven als oplossing voor ventilatieproblemen scholen

13-01-2022 12:26 | 5 dagen geleden Binnenland
Vincent van der Veen

Dit is een expertquote via ANP Expert Support
IVN Natuureducatie
Aanleiding: Scholen weer open, maar 'regie bij aanpak ventilatie ontbreekt' | NOS

Lesgeven in de frisse buitenlucht is een van de oplossingen voor de problemen rondom de ventilatie op scholen het hoofd te bieden. Uit onderzoek blijkt dat maar liefst een kwart van de scholen de ventilatie niet op orde heeft. In deze koude maanden betekent dit dat veel leerlingen in de kou zullen zitten omdat ventileren een van de belangrijkste maatregelen is om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. IVN Natuureducatie vindt het daarom hoog tijd dat er nu eindelijk meer aandacht komt voor het belang van buitenles.

Les in de buitenlucht is namelijk niet alleen gezond, maar ook beter voor de motorische ontwikkeling, concentratie en uiteindelijk de leerprestaties. Dit wordt door allerlei onderzoeken onderschreven. Veel docenten geven nu aan wel naar buiten te willen, maar weten niet goed hoe. Daarom is het van belang om leerkrachten hierin beter te ondersteunen. Mede om deze reden houden IVN en Jantje Beton, die ieder jaar samen de Nationale Buitenlesdag organiseren, dit jaar voor de eerste keer de verkiezing tot beste Buitenlesleerkracht van Nederland.

Buitenlesleerkracht van het jaar

Met deze verkiezing, waarvan de winnaar op 5 april (Nationale Buitenlesdag) bekend wordt gemaakt, hopen we meer leraren te stimuleren ook bijvoorbeeld de taal- of rekenles buiten op schoolplein te geven. Van deze creatieve juffen en meesters, die hiervoor zullen worden genomineerd, kunnen andere leerkrachten veel leren. Bovendien hoeft buitenles geven helemaal niet zo ingewikkeld te zijn. Er zijn nu al tal van goede voorbeelden en het is ook gewoon heel fijn voor docenten om te zien hoeveel enthousiaster kinderen ervan worden als ze niet de hele lestijd binnen zitten.

Juffen en meesters geven zelf ook echt aan graag veel meer lessen buiten te willen geven. Nu is dat amper 1 procent, terwijl ze wel 25 procent van de lestijd naar buiten zouden willen. En ook ouders, zo hebben we laten onderzoeken, staan hier heel positief tegenover. In feite kun je zeggen dat iedereen hetzelfde wil. Laten we dan nu ook de noodzaak, die mede door de coronacrisis en het bijkomende ventilatieprobleem op scholen is ontstaan, aangrijpen om die verandering ook echt teweeg te brengen.

Vincent van der Veen is programmamanager Kind & Natuur van IVN Natuureducatie
Dit is een expertquote van een deelnemer van de dienst ANP Expert Support. De ANP-redactie is niet verantwoordelijk voor deze quote. Zie anp.nl/experts
IVN Natuureducatie
plaats:
Amsterdam
website:
https://www.buitenlesdag.nl/de-buitenlesdag/

Andere quotes van deze organisatie

Neem biodiversiteit mee in woningbouwopgave

Het nieuwe regeerakkoord heeft zowel veel aandacht voor natuur en landschap als de grote opgave in de woningbouw. IVN Natuureducatie juicht toe dat de partijen, die opnieuw samen gaan regeren, de noodzaak zien om deze grote vraagstukken het hoofd te bieden. IVN roept het kabinet echter dringend op beide problemen niet afzonderlijk te benaderen, maar samen op te pakken. Vergroening van steden is voor zowel de mens als veel andere soorten van levensbelang.

De gevolgen van het veranderende klimaat en verlies aan biodiversiteit zijn niet te missen en de aandacht hiervoor is hoogstnoodzakelijk. Vijftig procent van de biodiversiteit is de afgelopen decennia verdwenen. Zo’n tien procent van de zogenoemde kritische soorten, waaronder de huiszwaluw, maar vooral veel insecten, is inmiddels afhankelijk van het stedelijk gebied. Het is belangrijk dat voor deze soorten de juiste aandacht is.  

Bouw natuurinclusief

Het bouwen van 100.000 woningen per jaar en de uitwerking van het Nationaal Isolatieprogramma moeten dan ook gebeuren op een wijze dat alle soorten er wel bij varen. Natuurinclusief dus. Met de bouwagenda moeten niet alleen belemmeringen voor klimaatbestendige en natuurinclusieve bouw worden weggenomen, maar dient de biodiversiteit te worden versterkt.  

Woningcorporaties houden door het afschaffen van de verhuurdersheffing straks meer geld over om te investeren in groene ruimte voor mensen met een achterstand. In een tijd waarin hoger opgeleiden gemiddeld 15 gezonde levensjaren meer hebben dan lager opgeleiden, moet dit echt prioriteit krijgen. Brede welvaart komt alleen tot stand wanneer mensen zich weer verbonden voelen met hun natuurlijke omgeving. IVN kijkt uit naar de concretisering van het regeerakkoord op dit gebied.

1 maand geleden

Winterkoninkje vreest herhaling barre winter 1963

Er dreigt een zeer droge en koude winter aan te komen, voorspellen weerkundigen. Weer.nl ziet zelfs een duidelijke overeenkomst met de aanloop naar de barre winter van 1963, de koudste van de vorige eeuw, toen het op veel plaatsen maar liefst drie maanden achtereen vroor. En dat is bepaald geen goed nieuws voor het winterkoninkje. Dit parmantige tuinvogeltje met zijn opgewekte wipstaartje en explosieve zang kan helemaal niet zo goed tegen kou als zijn de naam doet vermoeden.

Het winterkoninkje heeft de afgelopen jaren in ons land dankzij de milde winters prima kunnen gedijen. Ons land telt wel zo’n één tot twee miljoen van deze kleine kwetterende vogeltjes, die slechts zo’n 10 centimeter groot zijn. Bij strenge vorst heeft het winterkoninkje het echter behoorlijk moeilijk om aan voldoende voedsel te komen. Het resultaat: de vogeltjes vallen bij bosjes dood neer. Zeker in de stad hebben deze vogels het dan lastig.

Voeren op beschutte plek

Maar gelukkig kunnen we ze een beetje helpen. Een paar dingen zijn belangrijk. Winterkoninkjes komen niet graag op onbeschermde en hoge voederplekken, dus leg je voer op een beschutte plek vlakbij de grond. Bijvoorbeeld tussen de struiken. Het liefst eten ze insectenlarven en andere kleine beestjes, maar in de winter lusten ze ook best zaadjes. Daarnaast kan je een nestvogelkastje voor winterkoninkjes ophangen. Deze gebruiken ze dan niet voor de voortplanting, maar ze maken er graag gebruik van om beschutting te zoeken tegen de elementen. Zie het als een skihut voor onderkoelde vogellijfjes. Sowieso vinden de vogels het fijn als er in de tuin voldoende struiken en andere planten zijn om zich tussen te verschuilen.

Het winterkoninkje is een van de broedvogels die veelvuldig voorkomt in Nederland. Toch komt het besef de laatste tijd op, dat we niet alleen bedreigde dieren moeten beschermen, maar er ook voor moeten zorgen dat algemene soorten ook alledaags blijven. En juist in de eigen achtertuin kunnen we deze winter voor het winterkoninkje het verschil maken.

1 maand geleden

Meer buitenles in de strijd tegen corona in het klaslokaal

Deze week wordt een beslissing genomen over het eventueel vervroegd sluiten van de basisscholen in verband met het terugdringen van het aantal coronabesmettingen. Treurig voor de kinderen, die dan voor het derde opeenvolgende schooljaar weer thuis komen te zitten. Voor het onderwijs zou in de strijd tegen corona moeten worden gekeken naar structurele oplossingen, die ook voor de toekomst van belang zijn. Daarom zegt IVN Natuureducatie: doorbreek het monopolie van het klaslokaal en ga naar buiten!

Het is bizar dat nog altijd 99 procent van de lessen binnen plaatsvindt, terwijl allerlei onderzoeken aangeven dat buitenles zowel gezonder is en beter voor de leerprestaties. Het is gewoon bizar dat er maar wordt vastgehouden aan het klaslokaal, ook al vliegen de virusdeeltjes je om de oren. Het gaat telkens weer over ramen openzetten en ventilatiesystemen. Maar de beste oplossing is om naar buiten te gaan.

Ventilatie niet op orde

Onlangs werd ook bekend dat maar liefst 2500 scholen hun ventilatie niet op orde hebben. Ze kunnen niet anders dan de ramen in de lokalen openzetten, ook al wordt het daardoor steenkoud in het lokaal. Met actieve buitenlessen over natuur, maar ook rekenen en taal halen kinderen buiten een frisse neus en voelt het daarna in het lokaal met open ramen ook zo koud niet meer.

Als het aan IVN ligt, wordt straks 25 procent van de lessen buiten gegeven. Nu is dat amper 1 procent. Maar gelukkig gaat hierin verandering komen. De Nationale Postcode Loterij heeft een bijdrage gegeven van 1,8 miljoen euro voor het Post-Covid 19 Nationaal Programma Buiteneducatie van IVN. Dit betekent dat er voor 250 docententeams een groene studiedag wordt georganiseerd, zodat zij handvatten krijgen voor goede buitenlessen. Ook gaan wij 1000 natuurouders opleiden, zodat zij leerkrachten kunnen helpen met het geven van natuurlessen. Want wat ons betreft wordt de bladluisouder net zo gewoon als de luizenmoeder.

1 maand geleden

Plastic boom is volledig kerstonwaardig

De kunstkerstboom is kerstonwaardig. De nepboom heeft niets meer te maken met de eeuwenoude traditie, waarbij groen in huis werd gehaald omdat het symbool staat voor leven en vruchtbaarheid. De Germanen zouden zich omdraaien in hun graf. Een levenloze plastic boom is volledig in strijd met de oorspronkelijke kerstgedachte. En laten we onze tradities toch in ere houden.

De vraag naar kerstbomen is groot dit jaar, verwacht de Vereniging Nederlandse Kerstbomenkwekers. Juist in coronatijd hebben mensen in december waarschijnlijk nog eens extra behoefte aan gezelligheid in huis.

Helaas is onze kersttraditie verre van duurzaam. Ieder jaar gaan er ongeveer drie miljoen wegwerpbomen doorheen, omgerekend 1200 voetbalvelden vol, die worden gekapt. Mensen, die dit zonde vinden, stappen over op een plastic boom. Over wat nu beter is, wordt ieder jaar weer volop gebakkeleid. Maar zeg nu toch zelf: een levenloze plastic boom heeft toch niets meer met kerst te maken?

Kersttraditie in ere

De afgelopen jaren zijn er steeds weer heftige discussies over onze tradities, zoals Sinterklaas. Waar iedereen het wél over eens is, is dat tradities belangrijk zijn voor een cultuur en dat we moeten proberen om de kern levend te houden. Kerst zou je een mixfeest kunnen noemen, waarin zowel christelijke als Germaanse invloeden terug te vinden zijn. De kerstboom komt uit de Germaanse kant van de viering. Levende groene bomen of takken stonden symbool voor vruchtbaarheid. Met name de dennenboom was populair, omdat hij het hele jaar door groen bleef. De boom kondigde volgens de Germanen de nieuwe lente aan. Daarom zetten ze tijdens de midwinternacht, de kortste dag van het jaar een dennenboom neer.

Levende plant

In het licht van die gedachte is het bizar om een stuk plastic je huis in te slepen. Je viert met kerst het leven en de seizoenen, niet de vooruitgang van de chemische industrie. Als we de traditie trouw willen blijven laten we die plastic boom links liggen en kijken we naar andere duurzame alternatieven.

Gelukkig zijn die er ook. De meeste mensen hebben wel een grote kamerplant in huis. Die is levend en dus volledig in lijn met de oorspronkelijke kerstgedachte. Versier de plant met ballen, lampjes en kransjes. Wie geen plant heeft, die aan de voorwaarden voldoet, kan bijvoorbeeld een bamboepalm aanschaffen. Dat is een stevige plant die ook goed tegen schaduw kan en een investering in levende natuur in plaats van geld verspillen aan plastic of wegwerpbomen. 

1 maand geleden

Laat kinderen met buitenles op school bewegen nu het op de sportclub niet kan

De nieuwe coronamaatregelen zorgen ervoor dat er na vijf uur ’s middags niet meer kan worden gesport bij een vereniging. Bij allerlei sportclubs is het afgelopen weekend naarstig gezocht naar oplossingen, maar in veel gevallen zijn die niet gevonden. Het gevolg: kinderen gaan nog minder bewegen. Het is daarom tijd dat het kabinet in haar coronabeleid het onderwijs mogelijkheden gaat bieden om die belangrijke stap naar buiten te zetten.

Kinderen die normaal bijvoorbeeld meerdere keren per week voetballen of hockeyen, zitten deze tijd nu weer thuis op de bank. En dat terwijl kinderen van nu al zoveel tijd doorbrengen achter schermpjes en veel minder buiten spelen dan hun ouders en grootouders deden met als gevolg onder andere meer overgewicht en meer bijziendheid.

In Amerika is tijdens de eerste coronagolf ingezet op het gebruik van de buitenruimte van scholen voor onderwijs. Veel meer scholen in de VS zijn daardoor het schoolplein gaan gebruiken als het best geventileerde klaslokaal. In het Nederlandse coronabeleid ontbreekt de aandacht voor de mogelijkheden die buitenlessen bieden, op dit moment volledig.

Door het schoolplein anders in te richten en leerkrachten te ondersteunen bij het ontwikkelen van buitenlessen kunnen kinderen ook onder schooltijd meer bewegen. Zeker nu dat op de sportclub even niet kan. Ook voor de langere termijn is het stimuleren van meer buitenles voordelig. Uit steeds meer onderzoek blijkt dit; buiten komt de leerstof beter binnen.

Ventileren

Bovendien bieden buitenlessen juist nu een extra voordeel in het onderwijs. Veel kinderen klagen dat het heel koud is in de klaslokalen, waarvan de ramen openstaan om ze goed te ventileren. Natuurlijk is het koud als je stilzit. Beweging is zo belangrijk, ook in het lokaal. Maar als je net lekker actief buiten bezig bent geweest, voelt het daarna zelfs in een goed geventileerd klaslokaal een stuk warmer.

2 maanden geleden

Bladzuiger moet bladblazer vervangen

Nu de kleurrijke herfstbladeren overal vallen, is er weer volop ergernis over de bladblazer. Het apparaat, waarmee veel particulieren en gemeenten al weken ijverig aan de slag zijn, maakt ontzettend veel lawaai, is vervuilend en slecht voor de natuur. Daarom is het hoog tijd om de bladblazer te vervangen door de bladzuiger. Blad is namelijk geen afval, maar belangrijk voor de bodem en de biodiversiteit. En met die bladzuiger maak je fantastisch bladcompost.

 Natuurlijk is het begrijpelijk dat gemeenten en particulieren iets willen doen tegen alle bladeren, die nu op de grond terechtkomen. Van gladde straten kunnen ongelukken komen en veel mensen houden niet van een rommelige aanblik. Maar het is doodzonde dat elk jaar duizenden kuubs waardevol organisch materiaal door gemeenten en tuinbezitters worden afgevoerd.

Home made compost

Sommige bestaande bladblazers hebben al een zuig- en opvangstand. Zet je de machine in deze stand, dan wordt het blad opgezogen en soms direct kleiner gehakseld. Het blad komt in een opvangzak en daarmee is bladafval in één klap veranderd in gratis compost. Als je dat opgevangen blad in een plastic zak stopt met een paar gaten, het goed nat maakt en het tot het voorjaar in een afgelegen hoekje van de tuin laat staan, dan heb je geweldig bladcompost dat direct is aan te brengen op je tuinbodem. Goed voor je planten, je bodem en effectief om onkruid te beperken.

Deze ‘home made’ bladcompost is niet alleen gratis, maar bevat bovendien alle nuttige schimmels en bacteriën die nodig zijn voor een gezond bodemleven. Wat veel mensen niet weten is dat compost uit de winkel vaak ‘doodgestoomd’ is. Alles van leven is eruit gehaald. Voor productie op grote schaal is dat te begrijpen, want je weet niet wat er allemaal op de grote hoop komt, maar voor thuisgebruik is dit totaal onnodig en onwenselijk.

Hark

Hopelijk komt er dus snel een einde aan de bladblazer-hype. Het liefst zou ik eigenlijk de hark en de bezem meer zien terugkomen, bijna net zo effectief en een stuk milieuvriendelijker. De ervaring leert echter dat veel mensen behoefte hebben aan gemak en dat biedt de bladzuiger zeker. Als mensen overstappen op bladzuigers, maken we in ieder geval beter gebruik van de gratis compost die de natuur ons in de het najaar aanbiedt.

2 maanden geleden