Waterbeleid moet samengaan met wereldwijde afspraken over klimaat en biodiversiteit

20-03-2023 16:18 | 8 maanden geleden Buitenland
Maxime Eiselin

Dit is een expertquote via ANP Expert Support
IUCN NL
Aanleiding: VN-waterconferentie in New York, Nederland gastheer (t/m 24-03) | ANP

Van 22 tot en met 24 maart vindt de VN 2023 Waterconferentie plaats in New York. Drie dagen lang bespreken afgevaardigden van overheidsinstanties en VN-organen samen met experts internationaal waterbeleid. Het doel van de conferentie, gezamenlijk voorgezeten door Nederland en Tadzjikistan, is een wereldwijde actieagenda voor water. Het is belangrijke kans om waterbeleid te integreren met mondiale afspraken over klimaat en biodiversiteit, voor een duurzame watervoorziening voor gezonde ecosystemen, productieve landschappen en toegang tot zoetwater voor mensen overal op aarde.

Voor effectief waterbeleid waar natuur en mensen wereldwijd van profiteren, is het essentieel dat het resultaat van de biodiversiteitstop die in december 2022 plaatsvond, het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework , wordt geïntegreerd in de VN Water Actieagenda die deze week wordt gemaakt in New York. Want water heeft biodiversiteit nodig, en biodiversiteit heeft water nodig.

Veengebieden: natuurlijke sponzen

Veenland, moerassen en andere wetlands zijn ‘hotspots’ van biodiversiteit: maar liefst één van de tien soorten op de wereld leeft in wetlands. Daarnaast spelen deze landschappen een belangrijke rol in het opvangen van de negatieve effecten van klimaatverandering. Veengebieden, zoals het Nationaal Park Weerribben-Wieden, functioneren als natuurlijke sponzen die grote hoeveelheden water vasthouden en loslaten in tijden van droogte.

Belang van waterbeheer

Hiervan profiteren mens en natuur, maar door waterbeheer niet af te stemmen op de behoeften van veengebieden vormen deze veengebieden steeds meer een klimaatprobleem in Nederland. Veengebieden zijn een bron voor koolstofopslag doordat dode planten zich in duizenden jaren hebben gestapeld tot metersdikke lagen. Als het waterpeil zakt, kan door veenoxidatie een veengebied veranderen in een bron van broeikasgasuitstoot. In Nederland draagt veenoxidatie ongeveer 2 procent bij aan de landelijke uitstoot. Dat is vergelijkbaar met de helft van de uitstoot van het Nederlands luchtverkeer. De gevolgen en aanpak van klimaatverandering vragen om duurzame oplossingen voor waterstanden en –voorzieningen.

Ambitieuze Water Actieagenda

De eerste stap naar deze duurzame oplossingen is een ambitieuze Water Actieagenda met aandacht voor bestaande biodiversiteit- en klimaatdoelen. Daarnaast is een inclusieve benadering noodzakelijk, met samenwerking en dialoog tussen alle belanghebbenden in het stroomgebied, zoals overheidsinstanties, bedrijven, lokale gemeenschappen en milieubewegingen.

Maxime Eiselin is Senior Expert International Biodiversity Policy bij IUCN NL, de Nederlandse tak van de internationale unie voor natuurbescherming IUCN.
Dit is een expertquote van een deelnemer van de dienst ANP Expert Support. De ANP-redactie is niet verantwoordelijk voor deze quote. Zie anp.nl/experts
IUCN NL
plaats:
Amsterdam
website:
https://www.iucn.nl

Andere quotes van deze organisatie

De Nederlandse tuin is dood

De Nederlandse tuin is dood. Tegels en kunstgras belemmeren licht, lucht en water voor het ondergrondse leven dat aan de basis staat voor het leven bovengronds. Bestrijdingsmiddelen voorkomen onkruid tussen de tegels, maar doden en passant ook al het andere leven. Bodemdieren zijn in steeds kleinere getale in onze tuinen te vinden.

En dat is slecht nieuws. In de eerste plaats voor die dieren zelf natuurlijk, maar zeker niet in de laatste plaats voor ons als eigenaren van die tuinen.

Bodemdieren winnen vaak niet de schoonheidsprijs en hebben een slechte reputatie, maar ze zijn uitermate belangrijk. Tuinbranche Nederland wijdt dit voorjaar zelfs een campagne aan ‘nuttige bodemdieren’, die een podium krijgen in tuincentra door het hele land. In Vlaanderen werd een wel heel bijzondere campagne gelanceerd waarbij tuinbezitters gevraagd wordt een onderbroek in hun tuin te begraven. Is die na een paar maanden grotendeels verdwenen? Dan is de bodem in goede staat.

Heel terecht dat bodemdieren en hun grote belang op deze manier in de spotlight worden gezet. Zo doen regenwormen dienst als natuurlijke ploeg door het graven van gangetjes, waardoor de bodem meer regenwater opneemt tijdens een hoosbui en lucht doorlaat voor een goede wortelgroei van planten. Slakken en pissebedden zorgen voor de grote schoonmaak en eten schimmels, bacteriën en plantenresten. Je tuinafval wordt moeiteloos opgeruimd door deze bodemdieren en omgezet tot vruchtbare grond voor je planten.

Ons klimaat verandert. Een levende bodem, die begint met een groenere tuin, helpt ons omgaan met extremere weersomstandigheden, zoals droogte, wateroverlast en hitte. Tegels bereiken op zomerse dagen bijvoorbeeld temperaturen tot wel 70 graden. Die warmte straalt uit en verwarmt ook de ruimte eromheen, waardoor jij zit te zweten. Groen in je tuin biedt schaduw en verlaagt de gevoelstemperatuur met wel 15 graden.

Het vergroenen van tuinen is niet alleen belangrijk om ons aan te passen aan klimaatverandering, maar is ook van belang voor onze gezondheid. Onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) vond voor veel aandoeningen een gunstig verband met het hebben van een groene tuin. Ook het RIVM laat zien dat een groene omgeving bijdraagt aan vermindering van overgewicht, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. En zelfs bijdraagt aan een langer leven, minder zware baby’s en een beter afweersysteem.

Toch is nog steeds ruim een derde van de Nederlandse tuinen voor minimaal de helft betegeld. Nu het lente is, gaan veel mensen weer aan de slag in hun tuin. Het moment bij uitstek om tegels te vervangen voor groen.

8 maanden geleden

Maak van de energietransitie een eerlijke en groene transitie

Op 15 februari vindt een rondetafelgesprek plaats over de Internationale Klimaatstrategie. De energietransitie die nodig is voor het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen vormt hierin logischerwijs een belangrijke pijler. Vanwege de energietransitie is de vraag naar metalen en mineralen explosief gestegen en de winning van deze grondstoffen gaat nog te vaak gepaard met ernstige mensenrechtenschendingen en biodiversiteitsverlies. Ook worden er enorme hoeveelheden fossiele energie gebruikt voor de winning en verwerking ervan. Om van de transitie naar groene energie een daadwerkelijk groene transitie te maken moet verantwoorde winning van deze grondstoffen hoger op de agenda.

Voor de transitie naar groene, hernieuwbare energie is de komende decennia naar schatting 3 miljard ton aan metalen en mineralen nodig. Die worden gebruikt in batterijen voor elektrische auto’s, windturbines en zonnepanelen. De Wereldbank schat dat de vraag naar deze grondstoffen tot 2050 met 500 procent groeit.

Echt duurzaam zal mijnbouw nooit worden. Het is per definitie tijdelijk en na afloop blijft er een ontbost en vervuild stuk grond achter en is het water in de omgeving vaak vervuild. Maar mijnbouw kan wel een stuk verantwoorder en transparanter. Zo zou meer rekening gehouden moeten worden met de maatschappelijke kosten en baten voor de langere termijn, bijvoorbeeld de schade die de mijnbouw oplevert voor bijvoorbeeld biodiversiteit, visserij of waterbronnen.

10 maanden geleden

Vooroplopen in duurzaamheid is geen luxe, maar bittere noodzaak

De tijd van zelfregulering en afwachten is nu echt voorbij. Jarenlang is met steun van de overheid geïnvesteerd in vrijwillige convenanten voor internationaal verantwoord ondernemen en werd gewerkt aan het ontwikkelen van methoden waarmee bedrijven hun internationale voetafdruk konden meten en verminderen. Het uitblijven van wezenlijke tastbare vooruitgang toont het falen van deze vormen van zelfregulering. Het is tijd voor bindende wet- en regelgeving, dat concluderen ook vrijwel alle evaluaties van dit beleid. De initiatiefwet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen (IMVO) waarvan de officiële behandeling deze week begint in de Tweede Kamer, biedt kansen voor het internationaal opererende bedrijfsleven om sneller te verduurzamen.

De in de initiatiefwet opgenomen verplichte gepaste zorgplicht is van groot belang om ervoor te zorgen dat bedrijven onderzoek doen naar inbreuk op mensenrechten, milieu en klimaat in hun ketens en zij misstanden tegengegaan of voorkomen. De voorgestelde wet volgt daarmee de OESO-richtlijnen die al sinds 2011 geldend zijn, zij het dat die vrijwillig zijn.

In Brussel wordt momenteel ook gewerkt aan IMVO-regelgeving voor de hele Europese Unie. Maar dit proces verloopt traag en of het eindresultaat zal voldoen is nog onzeker. Gezien de versnelling in klimaatverandering en biodiversiteitsverlies is het daarom van belang dat Nederlandse bedrijven door de nieuwe wetgeving nu verplicht worden hun internationale activiteiten op orde brengen. Verdienmodellen met negatieve impact op de bevolking, ongebreidelde uitstoot van broeikasgassen en vernietiging van natuur in het buitenland floreren nog altijd en ontvangen zelfs nog overheidssteun.

Als internationaal georiënteerde handelseconomie heeft Nederland een extra grote opgave om een proportionele bijdrage te leveren aan de internationale klimaat- en biodiversiteitsdoelen. In plaats van het afzwakken van verantwoorde regelgeving om tijd te kopen, zouden bedrijven met een niet duurzaam verdienmodel juist de vlucht naar voren kunnen kiezen. Al is het maar omdat Nederland zich internationaal verplicht heeft om subsidies en kredieten voor schadelijke activiteiten in de komende zeven jaar af te bouwen of om te buigen naar het stimuleren van duurzame verdienmodellen. Een versnelling van verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen is geen luxe, maar bittere noodzaak.

10 maanden geleden

Nederlandse bedrijfsleven doet onvoldoende om impact op natuur te verminderen

Vandaag publiceert MVO Nederland haar jaarlijkse Nieuwe Economie Index (NEx), een onderzoek dat inzicht geeft in de mate waarin het Nederlandse bedrijfsleven klimaatneutraal, inclusief en transparant onderneemt. Eén van de onderzochte thema’s is biodiversiteit. Gemiddeld is de NEx dit jaar licht gestegen, maar op biodiversiteit is een daling te zien (van 18,3 procent naar 17,9 procent). Dit laat volgens MVO zien dat de aandacht voor bodem-, water-en luchtkwaliteit (essentieel voor de biodiversiteit) achteruit gaat in plaats van vooruit. Dit verontrustende signaal ondersteunt de steeds sterker wordende oproep aan bedrijven om de negatieve impact die zij hebben op de natuur te verkleinen.

Afgelopen december is er een wereldwijd akkoord bereikt om het verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen. De Nederlandse overheid heeft zich hardgemaakt voor ambitieuze doelstellingen binnen dit biodiversiteitsakkoord, waarin ook de rol van het bedrijfsleven bij het herstellen van biodiversiteit duidelijk is vastgelegd. De ecologische voetafdruk van het Nederlandse bedrijfsleven is groot, zowel in Nederland als in het buitenland. Alleen met een drastische afname van de negatieve impact op biodiversiteit zijn de internationale doelen te halen.

In afgelopen jaren hebben de overheid en maatschappelijke organisaties veel concrete tools ontwikkeld om bedrijven te helpen hun impact op biodiversiteit te meten en te verkleinen, of zelfs netto positieve impact te realiseren. Het achterblijven van serieuze vooruitgang in de NEx op het thema biodiversiteit past in het algemene beeld dat vrijwillige en vrijblijvende maatregelen en convenanten onvoldoende vooruitgang opleveren op het vlak van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Internationaal en in Nederland groeit de overtuiging dat bindende wet- en regelgeving nodig is om de negatieve impact vanuit het bedrijfsleven significant en urgent omlaag te brengen.

Een goed voorbeeld is de initiatiefwet voor Internationaal Maatschappelijk Ondernemen, die deze maand wordt behandeld in de Tweede Kamer. Deze verplicht internationaal opererende bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen voor de impact op mens en milieu in hun toeleveringsketens. Dat soort wet- en regelgeving moet er zo snel mogelijk komen als we het tij voor de natuur willen keren.

10 maanden geleden

Wetsvoorstel verantwoord ondernemen beschermt ook milieu en klimaat

Komende woensdag wordt de initiatiefwet Verantwoord en Duurzaam Internationaal Ondernemen (IMVO) besproken in de Tweede Kamer. Deze wet verplicht Nederlandse bedrijven om te ondernemen met respect voor mens, milieu en klimaat in hun ketens. Gezien de urgentie van het beschermen van de biodiversiteit en het tegengaan van klimaatverandering, is het van groot belang dat dit wetsvoorstel wordt omgezet in wetgeving.

Tijdens de VN Biodiversiteitstop (CBD COP15) in Montreal is afgelopen december uitvoerig stilgestaan bij de relevantie van biodiversiteit. Uit de jaarlijkse rapportages van het IPCC blijkt dat we niet op koers liggen om de opwarming van de aarde tot 1,5 graad te beperken. De initiatiefwet biedt uitkomst op beide vlakken: Nederlandse bedrijven met een bepaalde omvang worden verplicht om in hun keten onderzoek te doen naar hun impact op het milieu en worden verplicht tot het opstellen van een klimaatplan.

De basis voor de initiatiefwet zijn de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. Deze internationaal geaccepteerde normen worden breed gedragen en vormen nu al de basis voor het IMVO-beleid van de Nederlandse overheid en Nederlandse duurzame bedrijven. Naleving van de OESO-richtlijnen is bijvoorbeeld een voorwaarde voor het verkrijgen van overheidssteun bij internationale handels- en investeringsactiviteiten en voor het deelnemen aan handelsmissies.

Bedrijven moeten misstanden in de keten aanpakken

Bedrijven moeten hun ketens in kaart brengen en hun impact op mensenrechten, milieu en klimaat identificeren. Mochten er (potentiële) misstanden worden gevonden, dan dient een bedrijf deze te voorkomen, te beperken en de aangerichte schade te herstellen. De wet richt zich op alle typen mensenrechtenschendingen, alle vormen van milieuschade en klimaatschade in de hele keten.

Ook om de internationale doelen voor biodiversiteit en klimaat te halen is het van groot belang dat bedrijven verplicht worden om daarnaar onderzoek te doen. Jarenlange ervaring met vrijwillige en vrijblijvende afspraken hebben laten zien dat deze onvoldoende verbetering opleveren, terwijl biodiversiteitsverlies en klimaatverandering versnellen.

De initiatiefwet zal ook een groot verschil maken voor lokale en inheemse gemeenschappen die op grondstofrijke gebieden wonen. Bedrijven worden verplicht om deze mensen te betrekken bij hun plannen.

Nederland is overigens niet het enige Europese land dat met dergelijke wetgeving komt. Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen gingen Nederland voor. Met deze wet kan het Nederlandse bedrijfsleven internationaal vooroplopen op het gebied van internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

11 maanden geleden

Nationale acties bepalen succes van nieuwe biodiversiteitsakkoord

Op de 15e Conference of Parties van de VN Convention on Biological Diversity (CBD COP15) in Montreal is na twee weken intensief onderhandelen op de laatste dag een biodiversiteitsakkoord gesloten om het biodiversiteitsverlies te stoppen. In de vroege morgen van 19 december hamerde voorzitter China het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework af.

Het Global Biodiversity Framework bevat 23 doelen voor urgente actie die samen alle belangrijke stappen omvatten met als streven het stoppen van het wereldwijde verlies van en herstel van biodiversiteit in 2030 met als einddoel leven in harmonie met natuur in 2050.

Een nieuw VN-akkoord was hard nodig: het vorige dateerde uit 2011 en sindsdien is de biodiversiteit verder achteruitgegaan, met het risico dat 1 miljoen soorten wereldwijd zullen uitsterven. In hoeverre het akkoord ‘historisch’ zal zijn, zal moeten blijken. Het feit dat er een ambitieus nieuw akkoord ligt is op zich historisch te noemen, het laat zien dat de 194 landen die lid zijn van de conventie het probleem erkennen en zich achter een gezamenlijke strategie scharen.

Tegelijkertijd leert de historie dat VN-akkoorden op zichzelf geen verandering brengen. In hoeverre de doelen gehaald zullen worden zal afhangen van de ambities en snelheid waarmee de nu gemaakte afspraken worden omgezet in nationale wetten, regels, beleid en vooral concrete actie en verandering. Hiervoor zullen in 2023 nationale strategieën en actieplannen worden opgesteld.

Voor Nederland is het extra urgent om de internationale afspraken zo snel mogelijk om te zetten in nationale plannen, gezien de staat van de natuur. Het huidige kabinet maakt al belangrijke stappen hierin met de aanpak van de stikstofcrisis en het investeren in de omvang en kwaliteit van onze natuurgebieden. Daarbij kan Nederland profiteren van EU-beleid dat al in de maak is als onderdeel van de Green Deal en de Europese Biodiversiteitsstrategie. Hiervoor is al concrete wet- en regelgeving in de maak, zoals de natuurherstelwet. Een ander doel waar Nederland werk van moet maken, is het stoppen en ombuigen van schadelijke subsidies.

11 maanden geleden