Nederlanders begrijpen goed dat toegang tot de zorg komende jaren echt op het spel staat

30-09-2022 13:55 | 2 maanden geleden Binnenland
Jeroen van Roon

Dit is een expertquote via ANP Expert Support
Boer & Croon
Aanleiding: Nederlanders positief over zorg, maar vrees voor achteruitgang - Skipr

Deze week warden de uitslagen van het jaarlijkse internationale Ipsos onderzoek naar de publieksperceptie van de gezondheidszorg in hun land. Ook in Nederland. Een paar zaken vallen op. Nederlanders zijn tevreden over de zorg nu. Ze zijn (in vergelijking met andere landen) met hun hoofd ook alweer voorbij ‘corona’ en hebben de blik alweer gevestigd op de lange termijn uitdagingen. En vooral: Nederlanders begrijpen heel goed dat de toegang tot de zorg de komende jaren echt op het spel staat.

Wat daarbij opvalt is dat Nederlanders niet lijken te geloven dat hervorming en digitalisering van de gezondheidszorg voldoende soelaas gaat bieden. En dat de krapte op de arbeidsmarkt te nijpend wordt.

En daar zouden de Nederlandse burgers wel eens gelijk in kunnen krijgen. Het is eigenlijk al gaande. Deze zomer hebben we diverse keren kunnen vaststellen dat zorginstellingen tijdelijk de deuren van afdelingen moesten sluiten of mantelzorgers hebben gewaarschuwd hun naasten meer te komen ondersteunen binnen de muren een zorginstelling. Omdat de zorgverleners zelf overvraagd worden.

Alles wijst erop dat dit probleem de komende jaren verergert, mede omdat bijna alle andere sectoren van onze samenleving dit probleem ook hebben. Echter, van vliegtuigbewegingen kunnen we met zijn allen nog besluiten dat die op Schiphol moeten worden afgebouwd. Als mensen langer moeten wachten op hun huisverbouwing of nieuwe bank, is dat slecht voor de economie maar niet schrijnend. De Nederlandse bevolking wordt onverbiddelijk gemiddeld ouder en ouder. De aanwas van 75-plussers is groot, het aantal zeer ouden snel groeiend. De zorgvraaggroei kunnen we niet stoppen. De toestand in de zorg wordt (of zijn hier en daar al) wel schrijnend.

Het publiek kan echter ook een rol spelen in het bespoedigen van de oplossingen die wel voorhanden zijn. Keer op keer valt op dat wanneer zorgbestuurders, in samenspraak met zorgverzekeraars, artsen en verpleegkundigen, zich voornemen een fundamentele verandering door te voeren, het publiek hier niet enthousiast over is. Of het nu gaat om samenvoeging van zorginstellingen (meestal om één van die twee uit de brand te helpen), of wijziging van zorgprocessen naar bijvoorbeeld digitale oplossingen die echt een bijdrage kunnen leveren in het personeelstekort, dit zeer impopulair is. Terwijl we het toch van fundamentele hervorming van het zorglandschap moeten hebben.

Het integrale zorgakkoord dat zojuist tussen alle zorginstellingen, het ministerie van VWS en zorgverzekeraars gesloten is, zoekt de oplossingen ook (onder andere) in betere samenwerking in de regio en nieuwe technologieën. Het is aan bestuurders en medisch professionals om uit te leggen hoe die de verzekerde en de patiënt ten goede komen. En het is aan het Nederlandse publiek om hier ontvankelijk voor te zijn.

Het wordt de komende jaren echt anders in de Nederlandse zorg. We kunnen kiezen voor simpelweg ‘minder’, omdat we ons niet aanpassen, of we kunnen kiezen voor een gezondheidszorg die, tegen de verwachting van het Nederlandse publiek in, juist beter wordt. Door inmiddels ruimschoots bewezen nieuwe manieren van organiseren en ruimschoots bewezen nieuwe technologieën nu breed te gaan inzetten.

Jeroen van Roon was bestuursvoorzitter van Reinier Haga groep en CEO van Het Rode Kruis ziekenhuis
Dit is een expertquote van een deelnemer van de dienst ANP Expert Support. De ANP-redactie is niet verantwoordelijk voor deze quote. Zie anp.nl/experts
Boer & Croon
plaats:
Amsterdam
website:
http://www.boercroon.nl

Andere quotes van deze organisatie

Bedrijven moeten direct aan de slag met arbeidsduurverlenging

Arbeidsduurverlenging is op de korte termijn de belangrijkste maatregel om de tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen, zeggen werkgeversorganisaties. Ze willen dat meer uren werken vaker onderwerp van gesprek wordt in bedrijven en aan de cao-tafels.

Waarom komt deze discussie nu pas op gang? Waar wachten we op? We weten al jaren dat de arbeidsproductiviteit van Nederland onder druk zou komen te staan. Al in 2018-2019 voorspelden diverse economische bureaus dat de rek er uit zou gaan.

Het lijkt een aantrekkelijke optie om de druk op de zorg, onderwijs en openbaar vervoer te verlichten en de ambities voor de woningmarkt mogelijk te maken. Zeker als 500.000 werkenden deze optie direct overwegen. Alternatieven voor arbeidsduurverlenging, zoals verhoging van de pensioenleeftijd en het aantrekken van arbeidskrachten zijn veel minder aantrekkelijk.

Wat houdt ons tegen om direct met deze optie aan de slag te gaan? Veel organisaties bieden al opties voor uitbreiding van de uren aan specifieke groepen van medewerkers. De hoogste tijd om dit voor alle medewerkers mogelijk te maken. Laten we direct met de gretige medewerkers aan de slag gaan, want goed voorbeeld doet volgen.

2 maanden geleden

In plaats van roep om hogere lonen, moet kabinet pijn verdelen

Minister Van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid doet een oproep aan bedrijven om lonen te verhogen. Het kabinet zegt namelijk mee te voelen met Nederlanders die het moeilijk hebben door de inflatie en hoge energieprijzen. Het is een goede en begrijpelijke suggestie van de minister, en de salarissen mogen absoluut omhoog. Maar de rijksoverheid gaat niet over lonen, dat doen de sociale partners. 

Wel heeft de rijksoverheid een aantal instrumenten in handen: ze is zelf werkgever, en ze bepaalt de spelregels van de herverdeling van vermogen en inkomen. Dus daar kan de minister wat in betekenen. 

Zij kan bijvoorbeeld (in navolging van bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk) grote bedrijven die profiteren van deze energiecrisis extra belasten, en burgers ontlasten. Het doel van belastingen is namelijk het herverdelen van lasten en inkomsten. 

De hoge energieprijzen en logistieke problemen - producten komen moeilijker de wereld over - maken dat alles duurder wordt. Dat veroorzaakt een bijzonder soort inflatie, met een aanwijsbare reden. Het kabinet moet daarom vanuit maatschappelijk belang de winsten en verliezen herverdelen, lees: bedrijven die daarvan profiteren belasten, en burgers die in de knel komen compenseren. Daar hebben ze de loonruimte van werkgevers helemaal niet voor nodig. 

Bovendien kan de rijksoverheid bij zichzelf beginnen, in plaats van werkgevers aan het werk zetten. Zij is namelijk zelf ook werkgever.

3 maanden geleden

Aanpak krappe arbeidsmarkt vereist inzet van hele maatschappij

Werkgevers kunnen meer doen om mensen aan het werk te helpen, personeel te behouden of te voorkomen dat mensen voortijdig uitvallen, concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een rapport over personeelsbeleid. Een hoog salaris en goede arbeidsvoorwaarden zijn in deze krappe arbeidsmarkt niet genoeg. Maar de werkgevers kunnen dit niet alleen.

In een kenniseconomie als in Nederland, hebben we iedereen nodig. Als we de groei, maar ook het welzijn willen behouden, zijn er drie opties, zo werd ons al jaren gelden door bekende economen voorgerekend. Namelijk meer uren werken, langer doorwerken (pensioenleeftijd omhoog) of meer mensen uit het buitenland naar Nederland halen. De eerste optie lijkt daarbij de meest favoriete en haalbare optie.

Dit vraagt wel om een holistische aanpak. De werkgever kan dit niet alleen. Zo zorgde nog maar tien jaar geleden het continurooster op de basisscholen ervoor, dat voornamelijk moeders (meer uren) konden gaan werken.

Ook nu is behoefte aan bredere aanpak. Werkgevers kunnen flexibiliteit aanbieden qua werktijden, maar als de kinderopvang niet meebeweegt, dan beperkt dit het resultaat. Dit fenomeen is heel zichtbaar in de zorg. Medewerkers werken soms maar een paar uur in de week, omdat de ‘systemen’ er omheen niet meewerken. Flexibiliteit is hier een sleutelwoord. In België bestaat er bij de kinderopvang een ‘ziekenboeg’, zodat ouders niet hals over kop hun kind hoeven op te halen.

Leg de verantwoordelijkheid dus niet alleen bij de werkgevers, maar laten we samen kijken hoe we de arbeidsschaarste de komende jaren het hoofd kunnen bieden.

5 maanden geleden

Bij een digitale nachtzuster verslapt de aandacht voor patiënt geen seconde

Hulpbehoevende ouderen zijn straks voor zorg vooral aangewezen op de computer. Dit schrijft minister Conny Helder voor Langdurige Zorg en Sport maandag aan de Tweede Kamer. Haar plan om de zorg te digitaliseren betekent dat de zorg minder arbeidssintensief wordt.

De minister heeft groot gelijk. Iedereen die in de zorg werkt weet inmiddels dat nu al op allerlei plekken in het land de zorg in feite niet meer geleverd kan worden in de mate die we graag zouden zien. De mensen in het land moeten zich erop instellen dat zijzelf met mantelzorg een veel grotere bijdrage moeten leveren dan zij hadden voorzien. Nog pas gisteren was een vergelijkbare situatie voor de kinderopvang nationaal nieuws.

Zo hebben we het niet gewild. Veel meer gebruik maken van digitale middelen zal niet de enige oplossing zijn, maar recent onderzoek laat zien dat het wel een belangrijke bijdrage kan leveren.

Dat mensen hieraan moeten wennen is begrijpelijk. Het klinkt kil en onpersoonlijk. Maar dat hoeft het helemaal niet te zijn. Door zorgmedewerkers vrij te spelen voor datgene wat ze het liefst doen - echte zorg, gebaseerd op echt contact - kan juist het omgekeerde zich voordoen. En bovendien zijn digitale middelen - mits goed ingezet - ook nog eens beter dan traditionele vormen van zorg.

Een ‘digitale nachtzuster’ houdt bijvoorbeeld de hele nacht, zonder één seconde in aandacht te verslappen, met volledig respect voor privacy, toezicht. Ook sociale contacten kunnen veel frequenter, en ook meer met gelijkgestemden, worden vormgegeven.

De mogelijkheden zijn inmiddels uitgebreid. We omarmen het nog maar mondjesmaat.

5 maanden geleden

Investering in persoonlijke ontwikkeling bindt medewerkers langer aan organisatie

Investeren in scholing en ontwikkeling van medewerkers is volgens het management binnen mijn organisatie niet nodig, zegt 22 procent van de HR-professionals bij Nederlandse bedrijven. Dat blijkt uit onderzoek van Visma | YouServe onder ruim 500 HR-professionals.

Een goede manager investeert wel in mensen en biedt hen loopbaankansen. Door medewerkers de kans te geven zich te ontwikkelen gaan ze beter inzien waar hun talenten en kracht liggen. Als ze vervolgens merken dat zij om hun talent worden gewaardeerd, zullen ze minder snel geneigd zijn om de organisatie te verlaten.

Voor het eerst hebben we te maken met extreme krapte op de arbeidsmarkt. Dat is nieuw voor het bedrijfsleven en complex, zeker op het niveau van professionals. Sinds de industriële revolutie zijn bedrijven erop gericht om organisatieprocessen efficiënter te laten verlopen, aan de factor arbeid was nooit een gebrek. 

Verandering in manier van denken

De arbeidsschaarste vraagt om een verandering in de manier van denken voor managers. Voorheen was het voor hen niet moeilijk om nieuw personeel te vinden, maar dat is nu anders. De banen liggen voor het oprapen.

Het is belangrijk dat werkgevers dit onderkennen. Ze moeten op zoek naar oplossingen om interessant te blijven voor (potentiële) medewerkers. Investeren in persoonlijke ontwikkeling biedt die mogelijkheid.

Uit het onderzoek van Visma | YouServe blijkt dat een kwart van de managers niet wil investeren in personeel. Het goede nieuws is, dat driekwart van hen, inmiddels wel doordrongen is van deze noodzaak. We zijn dus op de goede weg in Nederland. Toch zullen er ondernemers blijven vinden dat het weggegooid geld is. Zij zullen uiteindelijk de balans moeten opmaken van de wervingskosten versus de ontwikkelingskosten en vaststellen dat de laatste aanzienlijk lager zijn.

5 maanden geleden

Versnipperd Nederlands zorglandschap kan technologie goed gebruiken

De Federatie van Medisch Specialisten publiceerde onlangs een position paper over diagnostiek en het wenkende perspectief van technologie die diagnostiek in de thuissituatie mogelijk maakt. Gevraagd naar een reactie, onderschrijf ik die boodschap en zou ik nog een stap verder willen gaan.

De coronapandemie – maar ook de pijnlijke situatie rond vluchtelingen in Nederland – liet maar weer eens zien dat Nederland een decentraal georganiseerd land is. De centrale overheid kan minder afdwingen dan in andere landen. Dit valt vooral op in tijden van crisis en heeft een historische context. Er zijn van oudsher veel zorginstellingen in Nederland, voortgekomen uit het pluriforme landschap van geloofsgemeenschappen. Dit is echt anders dan in andere Europese landen. Dit maakt Nederland bijzonder, maar ook samenwerking in de regio moeilijk en het zorgaanbod versnipperd.

Medische technologieën zijn een manier om beter te kunnen samenwerken en die versnippering te boven te komen. Het rapport van de Federatie geeft daar mooie voorbeelden van. Denk bijvoorbeeld aan thuisdiagnostiek door de gezondheid te meten via een app en daardoor in feite in permanente verbinding te staan met de zorg. Het rapport benoemt ook dat netwerkzorg tot betere gegevensuitwisseling en onderlinge specialisatie kan leiden.

Gedurfde ambities in de regio nodig

Het rapport benadrukt dat netwerkvorming niet hoeft te leiden tot “grote regionale centra”. Inderdaad, niemand zit te wachten op logge anonieme grote zorginstellingen, waarin mensen zich niet meer herkennen. Toch kan de bezorgdheid daarover tot gevolg hebben dat we onvoldoende ambitieus zijn in de regionale samenwerking en teveel vanuit bestaande verhoudingen blijven denken.

Want het volledige potentieel van medische technologie komt pas echt tot zijn recht als we bereid zijn de patiëntenzorg anders in te richten. We kunnen voor bijvoorbeeld kwetsbare ouderen naar een situatie van veel meer contactmomenten thuis, waardoor nare incidenten (en als gevolg daarvan onaangenaam en vermijdbaar ziekenhuisbezoek) kunnen worden voorkomen. Dit lukt alleen als we vanuit nieuwe verbindingen in de regio durven te denken en oude durven loslaten.

In tijden van extreme krapte op de arbeidsmarkt is het noodzakelijk te kijken naar de mogelijkheden van technologie. Iedereen zal begrijpen dat als een patiënt of cliënt vanuit huis betere betrokkenheid heeft bij de eigen gezondheid en door permanent (virtueel data) contact escalatie voorkomen van worden, dit de druk op de arbeidsmarkt verlicht en vooral de patiënt zelf ten goede komt. Het wordt hoog tijd dat we dit potentieel gaan benutten.  

5 maanden geleden